Trong phòng thí nghiệm, dầu chuối (isoamyl acetate) được điều chế từ isoamyl alcohol và acetic acid theo phản ứng ester hoá (xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng):
CH3COOH + C5H11OH ⇋ CH3COOC5H11 + H2O
Trong một thí nghiệm, người ta cho 8,80 gam isoamyl alcohol phản ứng với 7,2 gam acetic acid được 10,4 gam isoamyl acetate.
Cho biết số sóng hấp thụ đặc trưng trên phổ hồng ngoại:
Liên kết………… O–H (alcohol)… O–H (acid)… C=O (ester)
Số sóng (cm⁻¹).. 3650–3200.. 3300–2500.. 1750–1735
a) Hiệu suất phản ứng ester hoá trong thí nghiệm trên là 66,67%.
b) Trong phản ứng trên, CH3COOH chỉ đóng vai trò là acid theo thuyết acid-base của Brønsted – Lowry.
c) Trên phổ hồng ngoại của dầu chuối, peak ở khoảng 1740 cm⁻¹ đặc trưng cho liên kết C=O của nhóm ester.
d) Nếu thay H2SO4 đặc bằng NaOH, phản ứng trên vẫn tạo dầu chuối với hiệu suất cao.
Câu trả lời tốt nhất
(a) Sai:
nC5H11OH = 0,1; nCH3COOH = 0,12
nCH3COOC5H11 = 0,08 —> H = 0,08/0,1 = 80%
(b) Sai, trong phản ứng này CH3COOH không nhường proton mà nó đóng vai trò là tác nhân acetyl hóa.
(c) Đúng
(d) Sai, nếu dùng NaOH thì CH3COOH bị trung hòa thành CH3COONa, không thể đóng vai trò là tác nhân acetyl hóa nên phản ứng ester hóa không xảy ra.
