Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:
• Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt khoảng 10 gam dầu ăn (98,9% là chất béo, còn lại là tạp chất không phản ứng với NaOH) và 10 mL dung dịch NaOH 30% (D = 1,33 g mL-¹).
• Bước 2: Đun sôi hỗn hợp, liên tục khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi. Để nguội hỗn hợp.
• Bước 3: Rót vào hỗn hợp 15–20 mL dung dịch NaCl bão hòa, nóng, khuấy nhẹ rồi để yên.
a) Sau bước 3, thấy có lớp chất rắn màu trắng nổi lên là glycerol.
b) Nếu chất béo trong dầu ăn có khối lượng mol trung bình là 860 (g/mol) thì lượng NaOH đã lấy dư so với lượng cần phản ứng vừa đủ là 189,1%. (Các bước tính trung gian không làm tròn, kết quả cuối cùng được làm tròn đến hàng phần mười).
c) Ở bước 3, thêm dung dịch NaCl bão hòa để tách muối của acid béo ra khỏi hỗn hợp.
d) Ở bước 2, việc thêm nước cất để đảm bảo phản ứng thuỷ phân xảy ra.
Câu trả lời tốt nhất
(a) Sai, lớp chất rắn màu trắng nổi lên là muối sodium của acid béo, glycerol tan hoàn toàn trong nước ở dung dịch phía dưới.
(b) Đúng
n chất béo = 10.98,9%/860 = 0,0115 mol
nNaOH đã lấy = 10.1,33.30%/40 = 0,09975 mol
nNaOH phản ứng = 3n chất béo = 0,0345 mol
—> NaOH đã lấy dư (0,09975 – 0,0345)/0,0345 = 189,1%
(c) Đúng, NaCl bão hòa làm giảm độ tan của muối acid béo đồng thời tăng tỉ trọng hỗn hợp khiến muối acid béo tách ra và nổi lên.
(d) Đúng, khi đun sôi nước bay hơi nhanh có thể dẫn đến hỗn hợp bị cạn khô và cháy khét, vì vậy cần thêm nước để bảo đảm phản ứng thủy phân đi đúng hướng.