Một nhóm học sinh thực hành thí nghiệm tính tan của cellulose trong nước Schweizer theo các bước:
• Bước 1: Cho khoảng 50 mL dung dịch CuSO4 1M vào cốc thủy tinh dung tích 250 mL. Thêm 20 mL dung dịch NaOH 20% vào, khuấy đều.
• Bước 2: Lọc tách kết tủa, cho kết tủa vào cốc thủy tinh dung tích 250 mL. Thêm khoảng 50 mL dung dịch NH3 đặc, khuấy đều đến khi kết tủa tan hết thu được nước Schweizer.
• Bước 3. Thêm một lượng nhỏ bông vào khoảng 30 mL nước Schweizer và khuấy đều trong khoảng 3 phút.
Nhận xét các phát biểu sau:
a) Hiện tượng ở bước cuối cùng là bông (cellulose) bị hòa tan hết, tạo thành một dung dịch đồng nhất màu xanh thẫm.
b) Ở bước đầu tiên, khi cho dung dịch NaOH vào dung dịch CuSO4 sẽ xuất hiện kết tủa màu xanh lam của Cu(OH)2.
c) Nước Schweizer được tạo ra ở bước thứ hai thực chất là phức chất hòa tan có công thức [Cu(NH3)4](OH)2.
d) Thí nghiệm này chứng minh cellulose có tính chất của một monoalcohol (alcohol đơn chức).
Câu trả lời tốt nhất
(a) Đúng, bản thân nước Schweizer [Cu(NH3)4](OH)2 đã có màu xanh lam, việc hòa tan thêm cellulose không làm thay đổi màu xanh lam (Cu2+ tạo phức với NH3 hay với polyalcohol đều ra màu xanh lam) nên dung dịch thu được vẫn có màu xanh lam.
(b) Sai, bước 1 có tạo kết tủa Cu(OH)2 màu xanh nhạt, chưa tới mức xanh lam (xanh đậm).
(c) Đúng, phản ứng tạo phức bước 2:
Cu(OH)2 + 4NH3 —> [Cu(NH3)4](OH)2
(d) Sai, đây là tính chất polyalcohol của cellulose, khi bị hòa tan, các liên kết hydrogen nội phân tử hoặc liên mạch của cellulose bị phá vỡ, đồng thời các nhóm -OH của cellulose cạnh tranh với NH3 để tạo phức với Cu2+, nhờ đó cellulose tan được.
