Trong các phòng thí nghiệm hoặc điều kiện y tế đặc thù, thiết bị điện phân nước có thể được sử dụng để cung cấp nguồn khí oxygen tinh khiết tức thời. Thiết bị vận hành dựa trên nguyên tắc điện phân dung dịch chất điện ly (thường là dung dịch H2SO4 loãng) với các điện cực trơ. Quá trình điện phân diễn ra theo các bán phản ứng sau:
Tại cathode (–): 2H2O + 2e → H2 + 2OH-
Tại anode (+): 2H2O → O2 + 4H+ + 4e
Máy được thiết kế với bình chứa dung tích 2,5 lít. Để bảo vệ các điện cực và đảm bảo nồng độ chất điện ly không quá đậm đặc, máy được lập trình: Nếu lượng nước bị tiêu thụ vượt quá 80% dung tích ban đầu của bình, hệ thống sẽ tự động ngắt và phát tín hiệu cảnh báo cần bổ sung nước.
a) Giả sử hiệu suất điện phân là 100%, để máy sản xuất đủ 1239,5 lít khí O2 (đkc), tổng khối lượng nước nguyên chất bị tiêu hao do phản ứng điện phân là khoảng 1,89 kg.
b) Khi máy hoạt động, ở vùng dung dịch bao quanh điện cực anode, dung dịch có tính acid mạnh hơn do sự tích tụ tạm thời của ion H+ trước khi khuếch tán ra toàn bình.
c) Acid H2SO4 đóng vai trò là chất dẫn điện để tăng tốc độ quá trình điện phân nước. Vì thế nồng độ mol của acid này không đổi sau quá trình điện phân.
d) Nếu một bệnh nhân cần cung cấp oxygen với lưu lượng 2,0 lít/phút (đkc), máy điện phân sẽ hoạt động liên tục được ít nhất 12 giờ trước khi phát tín hiệu cảnh báo bổ sung nước.
Câu trả lời tốt nhất
(a) Sai, phản ứng điện phân: 2H2O —> 2H2 + O2
nO2 = 50 —> nH2O = 100 —> mH2O = 1800 gam = 1,8 kg
(b) Đúng, tại anode H2O bị khử tạo H+ nên vùng dung dịch quanh anode có tính acid mạnh hơn các vùng khác.
(c) Sai, nước nguyên chất dẫn điện rất kém, vì vậy phải thêm H2SO4 để tăng độ dẫn điện. Số mol H2SO4 không đổi sau quá trình điện phân (H+ có bị điện phân nhưng lại được tạo ra để bù lại), tuy nhiên nồng độ H2SO4 sẽ tăng lên do lượng dung môi giảm dần.
(d) Sai, nếu ban đầu máy đầy nước thì mH2O bị điện phân tối đa = 2,5.1.80% = 2 kg = 2000 gam
—> mO2 tối đa = 2000.16/18 = 16000/9 gam
mO2 mỗi phút = 32.2/24,79 = 2,5817 gam
—> Thời gian máy hoạt động = (16000/9)/2,5817 = 688,6 phút = 11,5h
