Tiến hành thí nghiệm thử tính chất của cellulose theo các bước sau:
• Bước 1: Cho lần lượt 4,0 ml HNO3, 8,0 ml H2SO4 đặc vào cốc thủy tinh, lắc đều và làm lạnh.
• Bước 2: Thêm tiếp vào cốc một nhúm bông. Đặt cốc chứa hỗn hợp phản ứng vào nồi nước nóng (khoảng 60-70°C) khuấy nhẹ trong 5 phút.
• Bước 3: Lọc lấy chất rắn rửa sạch bằng nước, ép khô bằng giấy lọc sau đó sấy khô (tránh lửa).
a) Sau bước 3, sản phẩm thu được chỉ chứa cellulose trinitrate.
b) Sau bước 3, lấy sản phẩm thu được đốt cháy thấy có khói trắng xuất hiện nhiều.
c) Thí nghiệm trên chứng minh mỗi đơn vị glucose cấu thành phân tử cellulose có ba nhóm hydroxy.
d) Có thể thay thế nhúm bông bằng hồ tinh bột.
Câu trả lời tốt nhất
(a) Sai, không phải toàn bộ 3 nhóm -OH trong mỗi mắt xích của cellulose bị nitro hóa hoàn toàn, có những mắt xích mới bị nitro hóa 1, 2 nhóm hoặc chưa bị nitro hóa. Vì vậy sản phẩm là hỗn hợp nhiều chất, trong đó cellulose trinitrate chiếm chủ yếu.
(b) Sai, sản phẩm là thuốc súng không khói nên khi đốt cháy sẽ hầu như không có khói.
(c) Đúng, sản phẩm chứa tối đa 3 nhóm -ONO2 chứng tỏ mỗi đơn vị glucose cấu thành phân tử cellulose có ba nhóm hydroxy.
(d) Sai, tinh bột cũng tạo thuốc nổ tương tự celllose nhưng hồ tinh bột là tinh bột ở trạng thái rất loãng, phân tán trong nước. Nước làm loãng các acid HNO3, H2SO4 đặc nên phản ứng khó xảy ra.
Mặt khác, tinh bột là một sự “lạc đề”, vì mục đích ban đầu là “thí nghiệm thử tính chất của cellulose” thì không có gì thay thế được cellulose.
