Đá dolomite có thành phần chính là CaCO3 và MgCO3. Đá vôi có thành phần chính là CaCO3. Nhiệt phân đá vôi thu CaO (thuộc loại basic oxide(oxide base)), được gọi là vôi nung (hay vôi sống). Người ta cho vôi nung vào nước, để nguội, thu được Ca(OH)2, gọi là vôi tôi. Các chất này và cao lanh (hay đất sét trắng, có thành phần chính là khoáng vật kaolinite) có nhiều ứng dụng quan trọng trong vai trò là vật liệu.
Câu 17. Phát biểu nào sau đây là phát hiện và giải thích không đúng về ứng dụng của các vật liệu trên?
A. Bột vôi tôi được dùng để xử lí khí thải chứa SO2 vì có phản ứng với SO2 tạo muối, làm giảm khí gây ô nhiễm.
B. Bột vôi nung được dùng để làm khô khí CO2 ẩm vì có tính háo nước, có thể hấp thụ hơi nước trong khí.
C. Cao lanh được dùng để sản xuất sứ do có tính dẻo khi nhào với nước và tạo vật liệu bền với hoá chất sau khi nung ở nhiệt độ cao.
D. Bột đá vôi được dùng để cải tạo đất chua vì có phản ứng với H+ trong đất, làm giảm độ chua và tăng pH.
Câu 18. Một số hộ nông dân gặp các vấn đề liên quan đến đất chua, nước có pH thấp và mầm bệnh trong sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Họ cân nhắc sử dụng đá dolomite, đá vôi và vôi nung. Mỗi phát biểu dưới là tình huống cùng đề xuất sử dụng các vật liệu trên. Phát biểu nào sau đây là phù hợp?
A. Khi đất bị nhiễm nấm gây bệnh trong giai đoạn sinh trưởng của cây trồng, nên sử dụng vôi nung vì có tính base mạnh, giúp xử lí môi trường đất, ngăn chặn kịp thời sự phát triển của nấm gây bệnh mà không cần dùng đến các loại thuốc bảo vệ thực vật.
B. Đất đang trong giai đoạn bón thúc (cây đang sinh trưởng) nhưng pH thấp và xuất hiện mầm bệnh, nên rải vôi nung quanh gốc cây trồng để điều chỉnh độ chua và tận dụng nhiệt phản ứng để tiêu diệt mầm bệnh.
C. Đất chua cần được cải tạo trước khi gieo trồng (bón lót), nên sử dụng đá vôi hoặc đá dolomite vì có khả năng nâng và ổn định dần pH, phù hợp với sinh trưởng của cây trồng.
D. Khi ao nuôi thủy sản đang có cá xuất hiện mầm bệnh do pH thấp, nên cho vôi nung trực tiếp vào ao để nhanh chóng nâng pH và khắc phục kịp thời tình trạng vi khuẩn gây bệnh.
Câu trả lời tốt nhất
Câu 17.
A. Đúng: CaCO3 + SO2 —> CaSO3 + CO2
B. Sai, tuy CaO có tính hao nước mạnh nhưng không làm khô được CO2 vì nó phản ứng luôn với CO2:
CaO + CO2 —> CaCO3
C. Đúng, cao lanh giàu hợp chất của silicon và nhôm, khi trộn với nước có độ dẻo cao giúp dễ định hình, sau khi nung ở nhiệt độ cao cấu trúc biến đổi tạo thành gốm sứ chịu lực và bền hóa chất.
D. Đúng: CaCO3 + 2H+ —> Ca2+ + CO2 + H2O
Câu 18.
A, B. Không phù hợp, khi đang trong giai đoạn sinh trưởng, vôi kết hợp nước có tính kiềm mạnh có thể làm cháy rễ, thối gốc, nhất là khi bón gần gốc. Vôi có tác dụng rất mạnh, phù hợp để cải tạo đất hoang hoặc đất giữa các mùa vụ.
C. Đúng, cải tạo đất trước khi trồng thuận lợi và dễ hơn nhiều so với cải tạo khi đất đang có sẵn cây. Dùng đá vôi hoặc đá dolomite khiến pH tăng chậm, ổn định, không bị vọt lên, dễ điều tiết đến mức phù hợp.
D. Không phù hợp, cho trực tiếp vôi vào ao dễ làm pH tăng cục bộ tại khu vực thả vôi khiến thủy sản chết, nhiệt tỏa ra tạo các dòng nước ấm hơn cũng ảnh hưởng xấu đến thủy sản. Cần phải dùng dung dịch Ca(OH)2 pha loãng với liều lượng được kiểm soát nghiêm ngặt.