Trong vỏ quả bưởi có chứa nhiều tinh dầu, có mùi thơm đặc trưng và các tác dụng dược lý. Thành phần chính trong tinh dầu vỏ bưởi là Limonene, với các dữ kiện như sau:
– Là một loại hydrocarbon terpene có CTPT là C10H16, nhiệt độ sôi 176°C
– Cấu tạo có chứa 1 vòng 6 cạnh và không có liên kết ba trong phân tử.
Thảo luận về vấn đề “Hãy tìm phương án để tách tinh dầu vỏ bưởi an toàn và hiệu quả”, các nhóm học sinh đưa ra các nhận định sau:
a) Tách tinh dầu nên dùng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước vì tinh dầu không tan trong nước và vẫn có thể tách ra khỏi hỗn hợp ở nhiệt độ sôi xấp xỉ nhiệt độ sôi của nước.
b) Tách tinh dầu nên ngâm vỏ bưởi trong dung môi benzene vài ngày. Sau đó lọc bỏ phần rắn, tách lấy phần dung dịch gồm benzene và limonene. Đun để “đuổi” dung môi benzene thì thu được limonene tinh khiết.
c) Limonene là phân tử không phân cực nên không tan trong nước, tan dễ dàng trong các dung môi hữu cơ không phân cực như benzene, hexane…
d) 1 mol Limonene có thể tham gia phản ứng cộng tối đa 3 mol H2 trong điều kiện thích hợp.
Câu trả lời tốt nhất
(a) Đúng, dù tinh dầu không tan (do bản chất là hydrocarbon) và có nhiệt độ sôi cao hơn nước nhiều (176°C so với 100°C) nhưng hơi nước (khoảng 100°C) vẫn có thể cuốn theo tinh dầu từ nguyên liệu rồi bay ra ngoài để ngưng tụ.
(b) Sai, dù benzene có nhiệt độ sôi thấp hơn Limonene nhiều nhưng việc đun để “đuổi” dung môi thủ công khó đảm bảo loại bỏ hoàn toàn lượng benzene tồn dư, làm tinh dầu thu được không an toàn để sử dụng (benzene là một chất độc).
(c) Đúng, limonene là hydrocarbon nên phân tử không phân cực, do đó nó không tan trong dung môi phân cực như H2O nhưng tan tốt trong dung môi không phân cực như benzene, hexane…
(d) Sai, C10H16 có k = (10.2 + 2 – 16)/2 = 3, trong đó có 1 vòng 6 cạnh nên còn lại 2C=C, do đó limonene cộng tối đa 2H2.